Dijaspora

SPONA uputila apel za očuvanje crkve Svete Trojice u Kumanovu

MediaSfera

 

 

Srpski kulturno – informativni centar SPONA iz Skoplja  uputio je 22. avgusta javni Apel adresiran na relevantne institucije u Severnoj Makedoniji, za očuvanje autentičnosti crkve Sv. Trojice u Kumanovu, a pre svega vrednog drvenog ikonostasa, zbog opasnosti da pod izgovorom renoviranja crkve, isti bude trajno uništen.




Crkva i ikonostas su iz 1902. godine i zadužbina su i dar srpskog kraljevskog para Obrenovića, kraljice Drage i kralja Aleksandra I.

Iz SPONE napominju da još uvek nisu dobili nikakav odgovor niti od jedne institucije Severne Makedonije kojima su se pismeno još 22/23. avgusta tekuće godine.

„Primorani smo se ovom prilikom obratiti i srpskim institucijama i medijima iz matice kako bismo zajednički uspeli saznati šta se dešava sa enterijerom crkve koja ima veliki istorijsko – kulturni i verski značaj za Srbe u Kumanovu i celoj Severnoj Makedoniji, a koja je zaključana još od 2. juna 2022. g. bez ikakvih informacija o radovima ili njihovom roku, izvođačima, adekvatnim dozvolama, stručnom nadzoru itd“, ističe se u saopštenju SPONE.

Apel prenosimo u celosti:

Apel očuvanja autentičnosti crkve Svete Trojice u Kumanovu sa posebnim akcentom na drveni ikonostas izrađen 1901. godine

Do:

1) Ministarstvo kulture Republike Severne Makedonije,

Ul. Đuro Đakoviќ br. 61, 1000 Skoplje – Centar

Ministar g-đa Bisera Kostadinovska-Stojčevska

 

2) Eparhija kumanovsko-osogovska – MPC – OA,

Mitropolitski saborni hram Sv. Nikola, ul. Dimitar Vlahov br. 40, 1300 Kumanovo

Mitropolit kumanovsko – osogovski g. Grigorij

 

3) Uprava za zaštitu kulturnog nasleđa

Ul. Pavel Šatev br. 3, 1000 Skoplje, P.F. 220

Direktor g. Arijan Aslanaj

 

4) NU Nacionalni Konzervatorski Centar – Skoplje

Ul. Josif Mihajlović br.7, P.Fah. 225, 1000 Skoplje – Centar

Direktor g. Memet Selmani

 

5) Nacionalna ustanova Muzej – Kumanovo,

  1. Todor Velkov, 1300 Kumanovo

v.d. Direktor g-đa Meri Nikolić

 

6) Opština Kumanovo, 11 Oktomvri bb, 1300 Kumanovo

Gradonačalnik g. Maksim Dimitrievski

 

Poštovani,

 

Dozvolite da Vam se u ime Srpskog kulturnog – informativnog centra SPONA iz Skoplja obratimo ovim pismom u vezi trenutnog stanja crkve Svete Trojice u Kumanovu. SPONA, udruženje građana već skoro 18 godina neprekidno radi na očuvanju zajedničke srpsko – makedonske kulturno – istorijske bliskosti i zajedničkog viševekovnog kulturnog nasleđa, međusobnog prožimanja i suživota u samoj Severnoj Makedoniji i stvaranja novih spona i veza između naše matice Srbije i naše domovine Severne Makedonije.

Obavešteni od naših članova iz Kumanova o višemesečnoj zatvorenosti crkve Svete Trojice (od praznika Spasovdana, 2. juna 2022 godine, bez naznaka do kada će još hram biti zatvoren za vernike i zašto), koja za obe zajednice ima veliki religijski i kulturno – istorijski značaj, kao i primetne ostatke drvene stolarije u zaljučanom dvorištu pomenute crkve, želimo da se informišemo kod nadležnih institucija o dinamici radova u samoj crkvi, te prirodi istih, tačnije tražimo da kroz nekoliko pitanja našim članovima i zabrinutom građanstvu Kumanovova zajednički i transparentno pokažemo pravo stanje crkve Svete Trojice u Kumanovu.

Dodatni motiv za ovo pismo do nadležnih jeste i bojazan vernika i poštovalaca kulturnog nasleđa Kumanova i Severne Makedonije za STANjE IvSUDBINU AUTENTIČNOG DRVENOG IKONOSTASA IZ 1901. godine, dar kraljicevSrbije, Drage Obrenović.

Gradnja crkve Svete Trojice za potrebe srpske crkvene opštine u Kumanovu, zajednovsa objektom nove škole, prema projektu ruskih arhitekata, trajala je u periodu odv1899. do 1902. godine, a svečano osveštana u prisustvu tadašnjeg skopskog mitropolita Farmilijana (Dražića) 21. septembra 1903. godine, na praznik Male Gospojine.

Crkva Sv. Nikole i Gimnazija

Sama izgradnja crkve bila je poverena čuvenom graditelju MihailuvĐorđeviću – Debraninu iz Tresonča, čiji će sin kasnije postati najuspešnijivgradonačelnik Skoplja (1929 – 1936, 1940 – 1941).

Najveći finansijski darodavcivizgradnje crkve bio je srpski kraljevski par Obrenovića: kralj Aleksandar I ivkraljica Draga. Svečanom činu osveštenja prisustvovale su mnoge visoke zvanice, među kojima i Ahmed Ejub paša, valija Kosovskog vilajeta, Mihajlo Kurtović, srpski konzul u Skoplju, Viktor Maškov, ruski konzul u Skoplju, grčki konzul u Skoplju, mesni kajmakam, kadija, ugledni kumanovski trgovci i darodavci. Kao najveća i najreprezentativnija kumanovska crkva – petokupolna, bila je i ostala vredno kulturno nasleđe grada Kumanova.

Unutrašost hrama je oslikana 1904. godine od strane čuvenog freskopisca i slikara Krste Avramova Dičića (1866 – 1939) iz Tresonča, sina Avrama Dičova (1840 – 1923) i unuka još čuvenijeg Diče Zografa (1819 – 1871). Kasnija oslikavanja su usledila u periodu 1968/70, i najnovija tokom 2013/14 godine.

Osim svojim vitkim linijama i monumentalnim stilom, kumanovska crkva Svete Trojice bila je posebno poznata zbog bogatog i vrednog ikonostasa, izrađenog u Carigradu, čija je vrednost bila 1500 ondašnjih turskih lira (oko 500.000 današnjih evra), kao dar kraljice drage Obrenović. Ikonostas je po svojoj raskoši identičan onom u crkvi Sv. Petke u selu Bedinje kod Kumanova. Na ikonostasu su bile predstavljene ikone Sv. Save srpskog, Sv Bogorodice sa Hristom na prestolu, Isusa Hrista Svedržitelja, Sv Joanikija srpskog (prvi patrijarh srpski), srpske kneginje Milice, srpskog kneza Lazara, Rađanje i Vaskrsenje Hristovo, Tajne večere, Preobraženje, Ulazak Hristov u Jerusalim, Vaznesenje Hristovo, četiri figura na visokiih srpskih sveštenika. U trećoj zoni se nalaze po dve figure srpskih kraljeva i sveštenih lica, a od severa ka jugu Sv. Nikole i Sv. Stefana Prvovenčanog (Nemanjića) u raskošnoj odeći i krunisani. Na južnom delu se nalazi ikona sv. Stefana Mirotočivog (Nemanjića) sa krunom, ikona Sv. Jovana Krstitelja, a na vrhud ikonostasa se nalazi ikona patrona hrama – Svete Trojice (Slavica Krstiќ, Crkvi i manatstiri vo Žegligovo, NU Muzej – Kumanovo, Kumanovo 2021, 250 – 258)

Upravo zbog ove arhitektonsko – sakralne i kulturne vrednosti koje originalni drveni ikonostas poseduje, duboko smo zabrinuti i uznemireni fotografijama POLOMLjENE I RAZBACANE DRVENARIJE U DVORŠTU CRKVE SV. TROJICE U KUMANOVU.

Iskreno se nadamo da radovi koji se odvijaju u enterijeru crkve neće narušiti njenu autentičnost, a posebno vrednog drvenog ikonostasa iz 1901. godine.

Takođe želimo napomenuti, da crkva poseduje (nadamo se još uvek) vrlo vredan POD od porcelanskih kvadratnih ploča, u crnoj i nečisto beloj boji, koji formiraju mnoštvo trouglova i pravougonika, nalik šahovskim poljima (Slavica Krstiќ)

Crkovni spomenici vo Kumanovsko, NU Muzej – Kumanovo, Kumanovo 2012, 201), a koji je prema našim saznanjima sa lica mesta UNIŠTEN (!) sve sa namerom da se zameni za nekakvim novim podom, od veštaškog mermera, čime se uništava autentičnost i hrišćanska simvolika „rajskog vrta“ same crkve.

Nakon ovih navedenih podataka, Srpski kulturno – inforamtivni centar SPONA traži da mu se u pisanoj formi, na osnovu Zakona o javnoj dostupnosti podataka, dostave dokumenti ili odgovori na sledeća pitanja i nedoumice u vezi sa intervencijom u crkvi Sv. Trojice u Kumanovu:

1) Da li postoji zvanično izdata dozvola od strane nadležne Uprave za zaštitu kulturnog nasleđa i/ili NU Nacionalni konzervatorski centar – Skoplje za sprovođenje intervencija u crkvi Sv. Trojice u Kumanovu?

2) Ukoliko postoji pomenuta dozvola, kada je izdata i pod kojim arhivskim brojem?

Ikonostas-u-crkvi-Sv.-Trojice-u-Kumanovu-1901-1-min.png

3) Kakva je trenutna sudbina i šta se planira za izuzetno vrednim drvenim ikonostasom u crkvi Sv. Trojice (1901) sa svim originalnim ikonama I oltarskim dverima na njemu?

4) Da li je predviđena zamena drvenog (originalnog) ikonostasa iz 1901. godine (izrađenog u Carigradu) novim mermernim, sa svim negativnim posledicama  oštećenja koje bi to proizvelo i suštinske izmene autentičnog kulturnog spomenika pod zaštitom države Republike Severne Makedonije?

5) Da li se prema izdatom planu izvršenja intervencija predviđa očuvanje autentičnosti najstarijeg freskopisa crkve (1904), kao i ostalih delova eksterijera i enterijera crkve (pod, ikone, arhijerejski presto, klupe, pevnica, oltarskog prostora, ikonostasa)?

6) Da li se pomenuti radovi u enterijeru crkve Sv. Trojice u Kumanovu izvode uz stalan stručni nadzor licenciranih konzervatora, arhitekata ili istoričara umetnosti iz NU Nacionalni Konzervatorski Centar – Skoplje i NU Muzej – Kumanovo?

7) Do kada će pomenuti u crkvi Sv. Trojice u Kumanovu trajati, tačnije da li postoji krajnji rok završetka radova i vraćanja crkve u bogoslužbenu upotrebu vernicima?

8) Da li je pod crkve Sv. Trojice u Kumanovu trajno oštećen, izmenjen ili uklonjen, a ako jeste zašto i po čijem nalogu i dozvoli se vrši dodatno narušavanje autentičnosti enterijera crkve Sv.Trojice u Kumanovu?

U Skoplju,

22. avgust 2022. godine

 

Pratite nas i na našim društvenim mrežama:

Facebook

Instagram

Twitter

LinkendIn

 

 

 

 




1 komentar

Click here to post a comment

NAŠA IZDANJA

Kategorije

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .