Kultura

Archest Otvoreni Dani u Sirmijumu od 30. i 31. avgusta: Pogledajte kako je Sremska Mitrovica izgledala pre 16 vekova

 

Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Sremska Mitrovica, kao jedan od partnera na projektu Archest, organizovaće u samom gradu i Carskoj palati manifestaciju Otvoreni dani “Arheologija je…” 30. i 31. avgusta.

 

Rezultati projekta biće prikazani javnosti u Carskoj palati otvaranjem izložbe fotografija sa nalazišta, autora Italijana Đanluke Baronkelija (Gianluca Baronchelli), pod nazivom “Večiti put” i prikazivanjem 3D rekonstrukcije arheoloških nalazišta na dva lokaliteta Sirmijuma – bazilike Svetog Dimitrija i privatng dela Carske palate.

 

Projekat ARCHEST ili Arheologija Je http://archest.eu/– ima za cilj edukaciju arheoloških posetilaca duž rimskog puta od Akvileje, Emone, preko Sirmijuma do Viminacijuma. Cilj svih partnera na projektu je da arheologiju približe posetiocima i da unesu jedan nov vid komunikacije u odnosu sa decom i omladinom. Više o aktivnostima na projektu facebook stranici  https://www.facebook.com/ArchestEurope/

 

Kako najavljuju organizatori, u okviru Otvorenih dana biće organizovana predavanja na kojima će se razgovarati o istraženosti arheoloških nalazišta i smernicama za upravljanje; prostornim planovima, turizmu, aktuelnim projektima u Sirmijumu; o edukaciji posetilaca arheološkim lokalitetima. Učesnici ovog skupa biće eminentni stručnjaci: profesor dr Ričard Majls, zamenik rektora Univerzitet u Sidneju; dr Kristijano Tiusi, direktor Fondacije Akvileja, dr Stefan Pop Lazić, naučni savetnik, Arheološki institut Beograd, dr Nemanja Mrđić, naučni savetnik, Arheološki institut Beograd, profesor dr Bojan Đurić, Filozofski fakultet Ljubljana, profesor dr Miroslav Vujović, Filozofski fakultet Beograd i mnogi drugi.

 

Zavod u Sremskoj Mitrovici Archest Otvorene dane završiće organizovanjem obilaska pet arheoloških lokaliteta Sirmijuma (mesto okupljanja Gradski park), duž rimskog puta od Akvileje, Emone, preko Sirmijuma do Viminacijuma.

 

 Bazilika Svetog Dimitrija

 

Gradska bazilika je poslednja u nizu crkva koje su otkrivene u Sirmijumu. Pronađena je krajem sedamdesetih godina prošlog veka i do sada je jedina koja je locirana unutar gradskih bedema. Njeni ostaci su prezentovani u suterenu savremene građevine. Bazilika je bila smeštena u samom centru Sirmijuma, u neposrednoj blizini trga (foruma). Ima složeniju osnovu od ostalih sirmijumskih crkava.

 

Sastojala se od jednog centralnog i dva bočna broda koja su se završavala transeptom. Na kraju centralnog broda nalazila se polukružna apsida sa uzdignutom platformom na kojoj su bili postavljeni oltar i sedišta za sveštenike. Oko crkve i unutar nje pronađeno je 25 grobova. Na osnovu nalaza novca, građevina se datira u prvu polovinu 5. veka. Istorijski izvori koji pominju izgradnju crkve svetog Dimitrija iz ovog perioda, uticali su na to da se ostaci gradske bazilike identifikuju sa crkvom posvećenom ovom svetitelju. Kult svetog Dimitrija imao je veliki značaj u gradu tokom srednjeg veka kada naselje po ovom svetitelju dobija ime Civitas Sancti Demetrii, ali i za savremeni grad čiji je on zaštitnik.

 

Carska palata – objekat u dvorištu

 

Deo ostataka kasnoantičkog imperiјalnog kompleksa otkriven je slučajno 1957. godine prilikom izgradnje modernog stambenog objekta. Sa ovim značajnim nalazištem započeta su sistematska istraživanja Sirmijuma koja su nam do sada iznedrila oko 100 arheoloških lokaliteta. Otkriće hipodroma krajem 60-ih godina prošlog veka pružilo je dovoljno argumenata za potvrdu njegove identifikacije.

 

Građevinski kompleks palata – hipodrom podignut je krajem 3. i početkom 4. veka. Njegov nastanak vezan je za period tetrarhije i reforme imperatora Dioklecijana koje su dovele do osnivanja raznih sedišta vlasti van tradicionalnog glavnog grada Rima. Kompleks je bio smešten u jugoistočnom delu grada uz reku Savu i zauzimao je prostor od oko 20 hektara. Pretpostavlja se da ostaci objekata situiranih ispod natkrivenog dela lokaliteta predstavljaju privatni deo palate. Na njemu su pronađeni neki od najreprezentativnijih i najbolje očuvanih mozaika Sirmijuma, zatim fresko i arhitektonske dekoracije, kao i instalacije sistema podnog grejanja (hipokaust). Mozaici su otkriveni u skoro svakoj prostoriji i pronalaženi su u nekoliko nivoa. Potiču iz različitih građevinskih faza – najmlađi iz sredine IV, a najstariji sa kraja III veka.

 

Mozaici

 

Prilikom dosadašnjih arheoloških istraživanja na Carskoj palati je pronađeno oko 350 m² očuvanih mozaičkih površina. Oni pripadaju različitim građevinskim fazama palate od kojih se najstarija datuje na kraj III, a najmlađa u sredinu IV veka. Najviše su zastupljeni geometrijski polihromni mozaici (poznati pod nazivom „geometrijski tepisi”), koji su karakteristični za period kasnog Rimskog carstva.

 

Ovi mozaici su rađeni u zapadnom stilu i imaju paralele sa mozaicima iz Dioklecijanove palate u Splitu. Mozaici su urađeni u tehnici opus  tessellatum (sastavljeni su od manjih kamenih kockica – tesserae), a od motiva su zastupljeni geometrijski, floralni  kao i  razni prepleti. Očuvan je samo jedan mozaik sa figuralnom predstavom boga Merkura.  Mozaici iz palacijalnog kompleksa su svakako najlepši primerci ove vrste koji su pronađeni u Sirmijumu, a njihov vrhunski kvalitet pokazuje visoke standarde izrade koji su karakteristični za carsku arhitekturu iz tetrarhijskog perioda na Balkanu.

 

Projekat su finansirali  Ministarstvo za kulturu, Ministarstvo za ekonomiju i regionalni razvoj i grad Sremska Mitrovica. Glavni nosioci projekta su bili stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika kulture Sremske Mitrovice i direktor Ljubiša Šulaja. Projektovanje i prezentaciju su uradili arhitekte Adrijana Škorić i Ivan Filipović.

 

Pored Fondacije Akvileja (Fondazione Aquileia) koja je vodeći partner, u projekat su uključeni Muzej i galerija mesta Ljubljane (Muzej in Galerije Mesta Ljubljane), Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica i Arheološki institut Beograd. Arheološki muzej u Zagrebu, koji rukovodi nalazištem Andautonija, je pridruženi partner.

 

 

 

 

 

Kategorije

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .